‘Iets gewoon vinden dat niet gewoon is’ (1)

Ooit verhuisde de familie van Ostaden vanuit het Antwerpse naar het noorden en kwam na omzwervingen in Goirle terecht. ‘We hebben nog steeds familie die in de omgeving van Antwerpen woonachtig is, maar de familienaam begint met dubbel o en eindigt zonder n (Van Oostade)’. Over het tijdstip van de tocht naar het noorden kan zestiger Ton van Ostaden geen uitsluitsel geven. Hij heeft het begin van de achttiende eeuw om horen gaan, maar zekerheid daarover heeft de buschauffeur van Veolia niet. Wel wijst hij met verve naar zijn onomstotelijk vaststaande geboortedatum (31 januari 1949) en concludeert dat koningin Beatrix op de kop af 11 jaar ouder is.

Zijn vroege kinderjaren bracht Ton door in het Koude Pad. Daar woonden de Van Ostaden’s in bij opa Bart en oma Tona. In die tijd niet opmerkelijk. De bouw van woningen had gedurende de oorlogsjaren nagenoeg stilgelegen en de opgelopen achterstand werd, niettegenstaande de in gang gezette wederopbouw, maar moeizaam weggewerkt. Met enige trots duidt de buschauffeur op de beroepsactiviteiten van zijn vader. Jan van Ostaden zette in het begin van de crisisjaren dertig een cabaretgezelschap op poten en trok daarmee door Nederland en België. Op een gegeven moment telde de groep veertig leden en beschikte mede daardoor over een eigen ballet en orkest. ‘De spil waarom alles draaide was mijn vader. Hij dichtte, schreef teksten, maakte liedjes, bespeelde diverse instrumenten en ontwierp decors. Ook schreef en regisseerde hij hoorspelen voor de KRO. Met zijn cabaretgezelschap was vader een graag gezien gast in amusementsprogramma’s zoals ‘De bonte dinsdagavondtrein’ en ‘Negen heit de klok’.Ook was hij nauw betrokken bij de eerste experimentele televisie-uitzendingen van Philips. Mijn vader speelde mee in films van Bert Haanstra en vertolkte onder andere de hoofdrol in de jeugdfilm ‘Het geheim van de Valkenhorst’.

DECORATIESCHILDER
Hij heeft de hierboven geschetste kwaliteiten bij zichzelf ontdekt en verder ontwikkeld. Vader was een autodidact in hart en nieren. Helaas is hij niet oud geworden. Voor zover ik weet had hij veel last van astmatische bronchitis en moet in die richting de oorzaak worden gezocht van zijn vroegtijdige dood in 1962. Voor zijn artistieke ontplooiing was vader huisschilder bij de firma H van Puijenbroek. Hij kon ook heel goed tekenen en die gave heb ik min of meer van hem geërfd. Gedurende mijn kinderjaren zat ik vaak met hem aan de keukentafel en stond hij me met raad en daad bij wanneer ik een afbeelding aan zijn tekenpapier wilde toevertrouwen. Mijn schooltijd bracht ik tot 1958 door op de Thomasschool. In dat jaar verhuisde ons gezin naar een gloednieuwe woning in de Burgemeester van Gorpstraat en dat hield in dat ik mijn lagere schooltijd afsloot op de, eveneens gloednieuwe, Albertus Magnusschool. In navolging van mijn vader wilde ik ook schilder worden maar dan wel in de decoratieve sfeer. De opleiding aan de Ambachtschool in Tilburg beantwoordde echter niet aan mijn verwachtingen. Ik kon in die opleiding mijn artistieke aspiraties niet kwijt Daarom verliet ik de ambachtschool en zocht mijn heil bij diverse smederijen waaronder L.D., Kruisen en Van Esch. In die hoedanigheid leerde ik onder andere autogeen- en aluminium lassen. Maar ook in deze bedrijfstak sloeg in de zeventiger jaren de recessie toe en dat kostte me mijn baan. Ik ben toen gaan zwerven en kwam op enig moment bij de PTT in Rotterdam terecht. Daar werd ik postbesteller in de roemruchte wijk Katendrecht. Mijn moeder zag dit laatste niet zitten. Tot haar kennissenkring behoorde een zekere Piet de Jong die controleur was bij  busonderneming BBA. Via hem werd ik toegelaten tot de machinistenkeuring van de Nederlandse Spoorwegen. Wanneer je daar doorheen kwam was je voldoende stressbestendig om buschauffeur te worden.
 
EERSTE RIT
De samenwerking tussen de BBA en de NS was indertijd minder vreemd dan nu mogelijk lijkt. Beide ondernemingen waren volledig of gedeeltelijk in handen van de staat en verleenden elkaar, desgewenst, hand en spandiensten. Ik slaagde voor het NS-examen en aangezien ik over een groot rijbewijs beschikte kon ik, onder de aanvankelijke supervisie van een mentor, al snel aan de slag. We schrijven mei 1976 en ik was inmiddels 27 jaar oud. Mijn eerste rit was een combinatie tussen lijn 2 en lijn 6, die voerde van de Hoflaan naar het bungalowpark omgeving Groenewoud. Vervolgens ging het via het station naar het Paletplein. Mijn laatste rit voert hopelijk van Tilburg naar Goirle, maar dat duurt nog even. Ik ben nu pré-vutter en werk wekelijks nog drie dagen. Wanneer ik mijn drieënzestigste verjaardag haal, word ik een van de laatste vutters in dienst van Veolia. Daar heb ik bewust voor gekozen. Ik zit nu bijna 35 jaar achter het stuur en heb er tenminste 2½ miljoen buskilometers opzitten. Behoudens enkele kleine schades ben ik nooit bij een groot ongeluk betrokken geweest’. De provinciale Brabantsche Buurtspoorwegen en Autodiensten (BBA) werd opgericht in 1934 en bestelde in hetzelfde jaar 35 Ford-V8-benzinebussen. Dit als aanvulling op de 37 bussen die van zes opgeheven trambedrijven waren overgenomen. Een van deze Ford bussen is bewaard gebleven en geldt als het paradepaardje van de huidige Veolia-vloot. De BBA was indertijd aan  Spoorlaan 442 gevestigd waar zich ook de remise bevond. Ton van Ostaden herinnert zich het onder de chauffeurs bestaande ‘wij-gevoel’. ‘De BBA was ‘ons bedrijf’ en zo voelde het ook. Maar daar kwam verandering in. Met name in de tachtiger en negentiger jaren van de vorige eeuw. Het ‘grote graaien’ deed zijn intrede en de bejegening ten opzichte van buschauffeur werd anoniemer. Binnen de organisatie werden wij meer als nummer dan als mens tegemoet getreden.