Kanteling in de zorg oftewel een andere aanpak

Door Jan Loonen

Per vandaag gelden er nieuwe openingstijden voor ’t Loket aan de Thomas van Diessenstraat. De inloopspreekuren worden beperkt en er wordt meer op afspraak gewerkt. Ria van de Haterd, coördinator van ’t Loket, legt uit waarom de tijden zijn aangepast. “De kunst van de kanteling is, in een of meer gesprekken te achterhalen wat de mensen zelf kunnen en wat ze de beste oplossing vinden. Dat vraagt om intensievere aandacht voor de hulpvraag. Daarom gaan we meer op afspraak werken. Het begrip kanteling speelde al vijf jaar geleden toen de WMO is ingevoerd. (Dat is de Wet Maatschappelijke Ondersteuning waarin de Wet voorzieningen gehandicapten (WVG), de Welzijnswet en het onderdeel huishoudelijke verzorging uit de AWBZ zijn samengebracht – red). De uitvoering werd een taak van de gemeente. Dat was een enorme operatie, vooral wat betreft de hulp bij het huishouden. Nu zijn we eindelijk in de gelegenheid om de kanteling in de zorg vorm te geven. Voor goed begrip, de loketmedewerkers beslissen niet zelf over zorgvragen. Wij adviseren en de gemeente beslist.”

De Kanteling van de Vereniging Nederlandse Gemeenten
Het VNG-project De Kanteling gaat over het anders vormgeven van de compensatieplicht in de WMO. Vraag is welke ondersteuning heeft de burger echt nodig om te kunnen participeren.
In 2009 zijn twaalf pilotgemeenten gestart met het ontwikkelen van een nieuwe werkwijze. Dit zijn de gemeenten Almere, Arnhem, Doetinchem, Hof van Twente, Helmond, Huizen, Kerkrade, Middelburg, Nieuwegein, Opsterland, Rotterdam-IJsselmonde en Zoetermeer. Zij krijgen daarbij intensieve begeleiding van de VNG-consulenten.
Alle andere gemeenten zijn over de resultaten uit de pilots geïnformeerd door middel van publicaties, nieuwsbrieven en (regionale) bijeenkomsten, zodat er in steeds meer gemeenten gekanteld gewerkt wordt.
 
Doel van de Kanteling
Gemeenten stimuleren om de compensatieplicht (dat wil zeggen beperkingen compenseren) op een nieuwe wijze vorm te geven, zodat mensen met een beperking betere kansen hebben om volwaardig mee te doen aan de samenleving, dat is het doel van project De Kanteling. Een gekantelde manier van werken vergt van gemeenten en burgers een nieuwe benadering. Er zal meer tijd genomen moeten worden in het eerste gesprek met de klant. Het gesprek wordt meer vraag verhelderend, minder beoordelend.
Gemeenten en burgers moeten afstappen van de standaard voorzieningenlijst en alle mogelijkheden verkennen om een hulpvraag op te lossen. Hierbij staan behoud van regie over het eigen leven en zelfredzaamheid voorop.
Samen met de burger wordt vastgesteld wat het resultaat van de ondersteuning moet zijn en welke oplossingen daaraan bijdragen. Het gaat dan lang niet altijd om individuele voorzieningen, ook met algemeen aanbod kan het resultaat bereikt worden.
 
Eigen verantwoordelijkheid
Ria van de Haterd: “de gemeente heeft een compensatieplicht, dat wil zeggen dat ze beperkingen van mensen moeten compenseren om ze weer volwaardig deel te laten nemen aan de samenleving. Het terrein waarop wij werken is heel erg breed. Wij streven er naar in een zogenaamd ‘keukentafelgesprek’ te achterhalen wat de echte problemen zijn, soms op meerdere terreinen, en wat de oplossingen zijn. We gaan uit van de eigen verantwoordelijkheid en kracht van een klant, dat deze zo lang mogelijk zelfredzaam is en de regie over zijn of haar eigen leven behoudt. Wij maken de inschatting dat een eerste gesprek een uur gaat duren en mogelijk volgt  er nog een tweede gesprek volgen voordat we over zorgvraag kunnen adviseren. Vandaar dat we meer op afspraak gaan werken. We zijn met zeven medewerkers met verschillende achtergronden en opleidingen op HBO-niveau. We hebben per jaar 2000 klantenkontakten.” Ria geeft enkele voorbeelden van hoe de kanteling in de praktijk vorm kan krijgen. “Er komt een vraag om hulp in de huishouding. De vrouw in kwestie durft niet meer op een trap te gaan staan, zodat ze de bovenkastjes niet kan schoonmaken en evenmin de ramen kan lappen. We gaan dan niet meteen een hulp in de huishouding regelen maar we kijken samen naar een mogelijke andere oplossing. Kan een familielid of een buur de kastjes schoonmaken en om de ramen te lappen is te denken aan een bedrijf. Er is geen standaardoplossing. We zullen meer en meer maatwerk moeten zien te vinden. Een tweede voorbeeld betreft een activiteit van de Zonnebloem. Een deelnemer kon zich niet zelf vervoeren en kon dus niet meer naar die activiteit. De oplossing is gevonden bij een andere Zonnebloemvrijwilliger, die betrokkene thuis komt halen en weer terugbrengt. We moeten dus samen naar oplossingen zoeken. Een derde voorbeeld betreft het verhaal van een bewoner, die in een zorgcentrum woont en een scootmobiel heeft gekregen, zodat die klant de krant en de post uit de bus kan halen. We zouden nu eerst onderzoeken of die post en krant niet door een mede-bewoner kunnen worden opgehaald. Maar misschien heeft deze persoon daardoor een heel ander probleem, bijvoorbeeld eenzaamheid;  de rit naar de brievenbus is de enige keer dat meneer van zijn kamer gaat. Vandaar dat ik nog eens benadruk hoe belangrijke de gesprekken zijn. Het kan ook zijn, dat we in het eerste contact met ’t Loket samen vaststellen, dat we de thuissituatie moeten bekijken. Als iemand slecht ter been is en de badkamer is boven dan is de oplossing anders dan bij iemand waar de badkamer beneden is.”
 
Veel disciplines onder een dak
“Het is plezierig en nuttig, dat we hier aan de Thomas van Diessenstraat zoveel disciplines onder een dak hebben. Bij specifieke vragen van een klant, kunnen wij een beroep doen op het bureau sociaal raadsman van het Instituut voor Maatschappelijk Werk. Verder werken we samen met Countour voor het vrijwilligerswerk en kunnen we ook terecht bij De Twern-Antenne. We hebben goede  contacten met Mee, die mensen met een beperkingen ondersteunen bij arbeid, wonen en vrije tijd. In verband met woningaanpassingen hebben we veel contact met de woonstichting Leystromen. Mensen kunnen in principe hier met alle vragen terecht over zorg maar ook bijvoorbeeld bij problemen rond verslaving of rond een echtscheiding.”

Ria benadrukt, dat ze erg ingenomen is met de dementieconsulent. “Wij zijn buitengewoon blij, dat zij er is, ze houdt tweemaal per week spreekuur in ’t Loket. Vroeger wisten we niet waar die klanten naar moesten verwijzen.”
Ria vertelt tot slot, dat ze met een nieuwe werkwijze beginnen. “Wij doen de gesprekken en adviseren dan de gemeente, die vervolgens beslist over de toekenning van een scootmobiel, over regionaal vervoer, over woningaanpassing of over hulp in de huishouding. We zijn bezig uit te zoeken hoe alles soepel kan verlopen en om tot goede afspraken te komen.”

Wat kan ’t Loket u bieden?
‘t Loket is hét centrale aanspreekpunt voor informatie en advies op het gebied van wonen (waar u zich kunt inschrijven voor een woning met zorg, een seniorenwoning of verzorgingstehuis), welzijn (u voelt zich eenzaam of wilt vrijwilligerswerk doen), zorg (u kunt zelf geen boodschappen meer doen of wilt hulp bij het huishouden) en inkomensondersteuning (kom ik in aanmerking voor een vergoeding voor sporten of een abonnement). De loketmedewerker is goed op de hoogte van alle voorzieningen die er zijn. Hij of zij denkt met u mee en adviseert u over de mogelijkheden die het beste bij uw situatie passen. De loketmedewerker kan ook helpen om samen met u een aanvraag of inschrijving in orde te maken. Soms zal het nodig zijn dat u wordt doorverwezen naar een andere organisatie. Ook daar krijgt u hulp bij.

Via deze link komt u uit bij veel gestelde vragen over ’t Loket: www.goirle.nl/gemeenteloket/t-loket/veelgestelde-vragen.html.

Bezoek- en postadres ’t Loket Goirle / Riel. Thomas van Diessenstraat 4, 5051 RK Goirle.Tel: 013-5349191. Email: loketgoirle@twern.nl
 
Openingstijden: 
maandag-, woensdag- en vrijdagochtend op afspraak.
Dinsdag- en  donderdagochtend en -middag inloopspreekuur.
Inloopspreekuur en telefonisch bereikbaar van 9.00-12.30 uur en van 13.00-16.00 uur.