Het tweejaarlijks gesprek met mgr. dr. G.J.N. de Korte (5)

Dinsdag 9 december 2025 is een ochtend met een temperatuur waarvoor de lente zich niet zou hoeven schamen. Voor het bisschopshuis is het kermis, in het reuzenrad kun je boven de kathedraal uitkijken. Voor de vijfde maal ga ik in gesprek met bisschop Gerard de Korte. Hij is dit jaar 70 geworden (Vianen, 1955) en komend jaar maakt hij zijn tweede lustrum als bisschop van Den Bosch vol. Namens Goirles Belang mag ik een traditie voortzetten: om de twee jaar zijn kerstboodschap oppikken en daaromheen nog wat andere vragen stellen en kwesties aanroeren.

Door Ben Loonen

Hoe gaat het met de bisschop?

Hij oogt onveranderd fit, hij zegt dat het goed met hem gaat. Sinds hij priester is (1987) heeft ie nog niet één dag wegens ziekte in bed gelegen. Ja, een verkoudheid af en toe. In zijn jonge jaren was dat anders, misschien heeft hij sindsdien deze weerstand opgebouwd. Nee, hij doet geen bijzondere dingen, geen workout of sportschool, gewoon rust, reinheid en regelmaat; niet drinken. En veel trappen lopen. Merkt hij zijn 70 jaren dan helemaal niet? Ja toch, onlangs had hij urenlang in de auto gezeten (file) en toen was hij wat stram uit de auto gestapt. Hij kan alleen maar dankbaar zijn met zijn gezondheid.

Maar hoe gaat het met de kerk, zijn bisdom?

Zijn antwoord lijkt een variant op: met mij gaat het goed, met de wereld gaat het slecht. Maar het woord ‘slecht’ komt niet van zijn lippen, hij gebruikt het woord ‘kwetsbaar’. In de tien jaar van zijn episcopaat heeft hij 50 kerken moeten sluiten, dat zijn altijd pijnlijke processen. God in Nederland, secularisatie, ontkerkelijking: het gaat gestaag door. Maar er zijn in het bisdom 60 parochies met 220 functionerende kerken. Hoopvol is dat vooral in de steden zich jonge mensen melden voor catechisatie en doop. Jonge mensen met levensvragen en de behoefte aan verankering. Nogal eens komt een pastoor bij de bisschop met zulke jonge mensen op bezoek, hij geniet daarvan. Trouwens: pastores zullen in het algemeen niet gauw somberen over “de situatie in de kerk”: het pastorale contact met individuele mensen draagt zijn eigen beloning in zich, pastoraat is dankbaar werk.

Het hoeft geen verbazing te wekken dat Gerard de Korte blij was met de keuze van de augustijn Robert Prevost tot paus Leo XIV. Hij zet de lijn van Franciscus voort, misschien wat rustiger en minder spectaculair. Brian Hefferman heeft een, volgens de bisschop, boeiend en goed gedocumenteerd boek geschreven over Leo XIV (“wacht ik zal het u geven”), het voorwoord is van mijn gesprekspartner. Hij besluit dat voorwoord aldus: “De verwachting is dat hij eerder het beleid van paus Franciscus zal consolideren dan zorgen voor nieuwe doorbraken. Maar de toekomst is natuurlijk principieel open en Gods Geest kan ons altijd weer verrassen.”

Ik stel de kwestie diakenwijding voor vrouwen aan de orde. Het Vaticaan heeft na lange studie in twee commissies voortgezette studie aangekondigd, d.w.z. de lange baan of de onderste bureaulade. Laetitia van der Lans roept in Trouw van 8 december mannen op solidair te zijn en zich niet meer te laten wijden voordat ook vrouwen toegelaten worden. Het antwoord van de bisschop getuigt van begrip voor Laetitia, maar de andere kant van de medaille is dat er al veel bereikt is, er zijn in de curie 50 functies voor vrouwen opengesteld, en zie verder hier boven over Gods Geest.

Et incarnatus est … et homo factus est …

Komen we te spreken over Kerstmis, over het centrale leerstuk van het christendom geformuleerd in de Niceaanse geloofsbelijdenis (1700 jaar geleden) dat God geïncarneerd is, dat Hij mens geworden is: God in een kind. God in het kwetsbare leven, God in het kleine, het onooglijke, het gebrokene, het geminachte. De nederigheid van God. Is daarmee de Almacht van God voorbij? Dat mag je volgens de bisschop niet zeggen, deze nederige God blijft de almachtige God, de schepper van hemel en aarde. We spreken over haast onbegrijpelijke paradoxen die alleen in geloof en deemoed te begrijpen zijn. Het ultieme teken van die paradox is het kruisteken: Jezus die sterft aan het kruis maar uit het graf opstaat, de dood overwint.

Onopgeefbare verbondenheid

Vooral de Protestantse Kerk in Nederland worstelt met “de onopgeefbare band met Israël”. Die formulering in haar stichtingspapieren zorgt, gezien de disproportionele reactie van de staat Israël op de terroristische aanslag van Hamas op 7 oktober 2023, voor problemen en heftige discussies binnen de PKN. In de RKK ligt dit wat rustiger: pastores bidden voor de slachtoffers in Gaza en in Israël. Bisschop De Korte blijft in navolging van het Vaticaan spreken van “het Heilig Land” ondanks de zeer onheilige dingen die er gebeuren. Vanuit de RKK is er ook een onopgeefbare band met het Oude Testament, Jezus is een Joodse Messias.

Action heroes!?

We gaan het hebben over een andere onopgeefbare verbondenheid: die met moeder aarde, het milieu, het klimaat. Volgens de bisschop hebben wetenschappers onomstotelijk vastgesteld dat de mensheid zichzelf in de problemen heeft gebracht. Vanuit de huidige machthebbers in de V.S. wordt het ontkend, de EU wil de klimaatambities en -doelstellingen verzwakken. Maar daar is paus Leo die de mensen oproept om ‘action heroes’ te worden. Moeten we de barricaden op? Volgens de bisschop mogen we in ieder geval niet onverschillig zijn. We zijn allemaal deel van het probleem, we hoeven echt niet met de vinger naar de ander te wijzen. Maar we moeten wel ons steentje bijdragen. Hij vertelt me dat hij voorzitter is van Laudato Sí-Alliantie Nederland, twaalf katholieke organisatie die zich inzetten voor Gods schepping; geldschieters hebben het mogelijk gemaakt twee mensen aan te stellen die zich daarvoor inzetten (zie ook de site).

Kerstboodschap

Op 9 december heeft de bisschop zijn kerstboodschap al in zijn computer (“wacht ik stuur hem naar u op”): de vredevorst in deze tijd van polarisatie navolgen. Een fragment daaruit: “Geloof kan het mooiste, zoals naastenliefde en dienstbaarheid, in mensen naar boven halen. Maar opnieuw wordt duidelijk dat geloof mensen ook agressief kan maken. Broeders en zusters, schelden, het respectloos benaderen van de naaste is niet onschuldig. Het heeft gevolgen voor het weefsel van onze samenleving.

Steeds fellere standpunten kunnen op den duur onze maatschappij ontwrichten. Wij kunnen ook voor andere omgangsvormen kiezen. Voor een samenleving is het uitermate belangrijk om je in een ander te verplaatsen. Oefenen in het inleven in de ander maakt onze maatschappij rijker. Een aantal jaren geleden heb ik gesproken over het belang van hoffelijkheid. Dat woord klinkt sommigen van u misschien wat plechtig en zelfs ouderwets in de oren. Maar eigenlijk is het een prachtige houding.

Hoffelijkheid in de omgang met elkaar kan onze samenleving verrijken.

Christus vormt het centrum van ons leven, in Hem toont God zich aan ons. De Zoon vormt het liefdevolle gelaat van de Vader. Hij brengt een boodschap van liefde, vrede en verzoening. Als op het einde van zijn leven het net zich rondom Jezus sluit is er geen leger dat Hem komt verdedigen. Hij sterft geweldloos en bidt om vergeving voor zijn vervolgers. In een wereld vol van verdeeldheid, haat en polarisatie houdt Jezus ons mildheid en vergevende liefde voor. Hij is de vredevorst.”

Inlegvel

We komen aan het eind van ons tweejaarlijks gesprek. De bisschop heeft, zoals hij zo graag doet, me een boekje gegeven. Op mijn beurt geef ik hem één A4tje met daarop de bijdrage van Bernardus op de Kerkpagina van Goirles Belang van woensdag 26 november 2025 met een oproep aan de kerk om spiritualiteit toe te voegen aan het noodpakket en aan het boekje Bereid je voor op noodsituaties. Het is niet aan dovemansoren, hij weet dat er her en der initiatieven zijn om in tijd van nood de kerkdeuren open te zetten met allerlei voorzieningen, maar vooral de “voorziening” dat de mensen steun bij elkaar vinden, elkaar opvangen.

Het zijn rare tijden. In zekere zin brengen ze ons terug naar de rare tijden rond het begin van onze jaartelling … toen in de stad van David een kind werd geboren. We vieren dat kind als het kerstkind. Als we elkaar zalig kerstfeest wensen dan moet dat hoe dan ook toch iets te maken hebben met dat kind en een leven in zijn geest …

Tot over twee jaar?

We hebben aan het begin van het gesprek al “vastgesteld” dat er zegen rust op ons tweejaarlijks gesprek. Na de fotoshoot zeggen we vragend: tot over twee jaar? Tot in december 2027? Durven we zo ver vooruit te kijken? Het is in Gods hand. Ik loop nog even de kathedraal in waar bisschop De Korte elke weekdag om 8.30 uur de eucharistie viert (livestream YouTube gevolgd door zo’n 500 mensen). Bij de Zoete Moeder is het druk, de kaarsjes branden. Buiten draait de kermis door …