De nieuwe vakantie: thuisblijven (2)

Zoals uit de kop mag blijken, blijf ik al wat langer thuis. Was de oproep in voorgaande jaren schertsend en voelde ik me als een roepende in de woestijn, tegenwoordig neemt 52% van de Nederlanders het besluit om in Nederland te blijven, en de woestijn heb je overal. Hou je van hitte? Heb je hier ook. Ben je een liefhebber van woestijnen? Als het hier een maand of zo niet regent heb je het hier ook. Muze, ik zing de lof van Goirle en ommelanden, gesp de riemen maar vast.

door Ben Loonen

Alles is er

Wie Goirles Belang vóór de vakantie heeft ingezien trof er een breed scala aan mogelijkheden voor vakantie thuis, er werd/wordt van alles georganiseerd. Maar ook is alles open: de bibliotheek, het Jan van Besouw, de kerk, de Marmot, Feel Fit Center (c.q. het zwembad), de surfplas, de terrasjes.

We hebben de Regte Hei en het voormalige trimbos met aan de rand van het Riels Laag de vogelkijkhut Tapsmoer. Uit heel Nederland kwamen daar in alle vroegte vogelaars kijken naar de grauwe klauwier die zo goed was op een paar meter vanaf de hut te nestelen en zich boven op een in de grond gestoken tak te laten fotograferen. Tsjongejonge, met lenzen als heuse kanonnen trekken die fotografen erop uit, Goirle-Riel is the place to be. We zien “echt duizendguldenkruid” (centaurium erythraea – van de gentiaanfamilie); ik pretendeer niet dat ik dat weet, maar ik loop met Leo van Zeeland en hij blijft staan als hij iets ziet. Op 25 juli was de struikhei al in bloei (Calluna vulgaris), eerder bloeit de dophei (Erica). De onlangs geplaatste grondwatermeter nabij het Riel Hoefke gaf code rood aan, eerder zagen we de stand op groen, blauw zal het wel nooit worden.

Lustwarande

De Lustwarande, ondertitel Platform for Contemporary Sculpture, is wat mij betreft een must. Het is een jubileumjaar (25), nog tot 27.09.2026 is Material Worlds te bezichtigen. De kunstenaars dragen onvermoede namen, zeg nu zelf: Hiva Alizadeh, Elena Aitkoa, Patricia Ayres, Phyllida Barlow, Paloma Bosquê, Yaïr Callender, Maria Ferreira Silva, Meri Karapetyan, Kokou Ferdinand Makouvia, Su Melo, Ugo Rondinone, je wordt gewoon heel gelukkig van die namen en nog meer van hun werken in het prachtige park De Oude Warande, achter de Universiteit van Tilburg; je moet ze zoeken en ze laten zich meestal vinden, de teksten van het boekje hebben mythologische allure.

Ik kies er een, het werk van de laatst genoemde Ugo Rondinone: white blue monk (2020). Ugo (Zwitserland, 1964) woont en werkt in New York. Ik citeer vrijelijk uit de gids: Rondinone heeft een liefde voor de natuur, hij vindt daar “spirituele leuning”. In de natuur komen volgens hem het heilige en het profane, het mystiek en het wereldse met elkaar in contact. “Het besef dat materie, waarneming en bewustzijn onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn en dat zelfs het meest stille object een onmetelijke innerlijke ruimte kan openen.” Juist, zo kan ie wel weer.

Vooruit nog een. Ik had niet gedacht ooit nog zo woke te worden dat ik een boom zou omarmen. Maar Su Melo kreeg het klaar met Tree Hugger (2026); er hangt een soort baarmoeder aan een boom, “een relationeel object”, je steekt er je hoofd in en je omarmt de boom. Heb ik gedaan!

Ik kan u vertellen, sceptische lezer m/v, dat je na een paar uur Lustwarande met een verheven gevoel naar huis fietst. Lustwarande dreigde ten onder te gaan door het intrekken van subsidie, maar hier hebben de muzen de juiste oren gevonden voor hun heilzame influisteringen. Ons belastinggeld wordt wel slechter besteed, ik onthoud me van voorbeelden.

The Odyssey

Een groot liefhebber van de film ben ik niet. Het boek is vaak beter dan de film, het is de eigen verbeelding contra de onvermijdelijke keuzes van de filmmaker. In het oude gymnasium lazen we flinke stukken uit de Ilias & Odyssee. Toen het niet meer hoefde, kwam die prachtige vertaling van M.A. Schwartz (1981), dat was ook al weer lang geleden. Maar nu was de Odyssee verfilmd, de kritieken waren juichend, er ontstond een onwrikbaar weten in het diepst van mijn gemoed: die film moest ik zien. Ik ging er heen met mijn jongste dochter die geverseerd is in oud-Grieks. Toen de medewerker van Cinecitta ons naar zaal 5 verwees en zei: jullie zijn nummer zes en zeven, we zijn compleet, dacht ik dat hij ons in de maling nam. Maar nee, het was echt zo. Haast een privé-vertoning. Ik heb met volle teugen genoten. Mijn dochter hoefde alleen haar ogen te sluiten bij de episode Circe waar de heks de metgezellen van Odysseus verandert in varkens, wat ze in wezen ook zijn. Thuis nam ik Schwartz ter hand en herlas de eerste en de laatste drie hoofdstukken van de Odyssee, en kreeg opnieuw bewondering voor de rijke taal van dit epos. Ja, veel rijker dan de film, maar geen kwaad woord over de creatie van Christopher Nolan. Waarom wil iedereen die film zien? Hij raakt een snaar: de weg van iedere mens is een odyssee, een weg door het leven vol gevaren, tegenslag, onwaarschijnlijke dingen, verleidingen, hoogste vreugde, diepste verdriet. Willen we niet allemaal naar huis, naar ieders Ithaka?

Een vakantie thuis zou het besef kunnen oproepen dat je er al bent, waar je naar zoekt is er al, het was er altijd al, alleen was je er met je aandacht niet bij …