Het is goed toeven op het voor oktober opvallend zomerse terras van, jawel, Zomerlust, maar de ware doeners in ons gezelschap willen op pad zodra de koffie op is. Het vooraf doornemen van de instructie schiet er bij in. Onze groepjes vormen vandaag op Moerenburg de opmaat van iets véél groters: volgend jaar gaan vrijwilligers een representatief beeld vormen van de kwaliteit van bodem en water in het hele land. In de eerste proef in april kregen we bij de testkits als verse burgerwetenschappers nog instructie en begeleiding; nu zijn we aangewezen op een boekje en een app. Werkt dat? Met spaden en emmers in de hand gaan we het avontuur aan.

Basiskwaliteit Natuur: laatste proef voor grote BioBlitz

We werken als vrijwilligersorganisaties in Goirle, Hilvarenbeek, Oisterwijk en Tilburg al sinds 2023 aan herstel van biodiversiteit in de vorm van ‘Basiskwaliteit Natuur’: juist ook buiten natuurgebieden condities, leefomstandigheden brengen voor basissoorten die in een bepaald landschap thuishoren. Condities, daaronder valt ook de kwaliteit van water en bodem waar het vandaag om draait. Onder de vlag van de Brabantse Alliantie Basiskwaliteit Natuur werkt Vereniging Behoud Moerenburg hierin samen met Groene Bondgenoten en Earthwatch Europe.

Grond in de hand

De spade gaat de grond in. Bodemgezondheid is het vermogen van een bodem om boven- en ondergronds leven te ondersteunen, zegt onze brochure. Qua leven is het tellen van de enkele regenworm vlot gedaan. De grond, voelt die korrelig, of juist glad? Dit blijkt zand en leem. Twee schepjes grond schudden we in een buisje met kraanwater: na twintig minuten zien we bezinksel en laat een stripje de (vrij neutrale) zuurgraad zien. De app legt het vast. Worm terug, gat dicht, graspol erop, niks meer aan doen.

‘BioBlitz’ heet het als vrijwilligers van een plek snel veel natuurdata verzamelen. Volgend jaar, vertelt coördinator Feike ter Wal, kunnen natuurverenigingen als IVN zich inschrijven om mee te doen. Ze krijgen rapportjes terug en alles is gericht op handelingsperspectief: hoe werk je, bijvoorbeeld in een gemeente, aan verbetering in het landschap. De waarnemingen zijn nulmetingen, zodat we later kunnen zien welke resultaten inmiddels zijn bereikt. Iedereen kan straks de waarden aflezen op een kaart van Nederland. Ook geschikt voor familieverbanden, tipt Feike, het is een leerzaam maar ook leuk en gezellig uitje, samen iets zinvols doen.

Zo werkt Groene Bondgenoten, een samenwerking van organisaties als Vogelbescherming, IVN en KNNV, voor het ministerie aan data en aan bewustwording. De tweede en laatste proef voor het grote werk leert dat het materiaal wat ons betreft geschikt is voor de landelijke uitrol: ongeschoolde maar gemotiveerde vrijwilligers leveren serieuze resultaten op. Toegegeven, vooraf samen de instructie doornemen was handig geweest, dan kan je de twintig minuten bezinken gebruiken voor andere tests… Geen spijt, nu was er tijd voor een goed gesprek. Meer dan tevreden gaan we naar huis. Wanneer in het volgend jaar gaat het gebeuren?

Anjo Roorda