In juli hebben we voor het zevenendertigste jaar op rij het aantal huiszwaluwnesten in Alphen, Baarle-Nassau, Chaam, Ulicoten, Riel, Gilze, Hulten en Molenschot geteld. Sinds 2021 hadden we jaar op jaar te maken met oplopende aantallen. Dit jaar lijdt de huiszwaluw een bescheiden verlies. We zijn uitgekomen op 1147 nesten, slechts 14 minder dan in recordjaar 2025. Opvallend was dat in geen enkel dorp grote toe- of afnames te noteren vielen. Best saai, zou je kunnen denken, maar huiszwaluwnesten tellen is nooit saai.

Per dorp

Huiszwaluwnesten tellen is regelmatig ook een beetje gokken. Met name in grotere kolonies is het niet zo makkelijk om te achterhalen hoeveel nesten daadwerkelijk bewoond zijn. En dan is het ook nog een momentopname; kom je een week eerder of later, dan kan de situatie net iets anders zijn. Als we hiermee rekening houden, kunnen we waarschijnlijk alleen van Chaam en Molenschot spreken van een dalende of stijgende trend. In Chaam telden we 10 nesten minder (van 182 naar 172, -5,5%) en in Molenschot 6 nesten meer (van 107 naar 113, +5,6%).

In de overige dorpen zat het verschil met vorig jaar tussen de -1,6% (Alphen, van 126 naar 124) en +2,1% (Gilze, van 142 naar 145). In Riel telden we een nest minder (van 93 naar 92) en in Ulicoten juist eentje meer (van 155 naar 156). Voor deze dorpen moeten we dus zeggen dat de trend vlak is. Dat geldt ook voor Baarle-Nassau. Het huiszwaluwrijkste dorp van ons telgebied ging van 337 naar 332 nesten. Vreemde eend in de bijt is Hulten, want hier gaat het maar om een enkel adres (van 19 naar 13).

Bijzonderheden

Na hun lange reis vanuit zuidelijk Afrika (!) komen de huiszwaluwen het liefst in een gespreid bedje. Is dat er niet meer, bijvoorbeeld omdat een huis door een verbouwing of verfbeurt ongeschikt is geworden, dan moeten ze op zoek naar een ander onderkomen. Zoiets gebeurde op de Beemdendreef in Ulicoten. De 21 zwaluwpaartjes die daar vorig jaar op huisnummer 6 zaten, konden er niet meer terecht. Waarschijnlijk vond een groot deel ervan onderdak op huisnummer 3, want daar telden we 59 nesten, 17 meer dan vorig jaar. Afnames van minimaal tien nesten troffen we aan op Kievit 1a in Baarle-Nassau (van 58 naar 41) en Alphensebaan 9 in Chaam (van 26 naar 11). Toenames van minimaal tien noteerden we op Hoogstratensebaan 48 in Baarle-Nassau (van 28 naar 38, waarvan ongeveer de helft in kunstnesten) en op Besterd 15 in Gilze (van 36 naar 50). Wonderlijk was de toename van 5 nesten op de Heesboom in Baarle-Nassau. Met 31 nesten vorig jaar zat het daar al zo goed als vol, maar de huiszwaluwen wisten er nog wat nestjes tussen te proppen.

‘Elk huisje heeft zijn kruisje’ is ook van toepassing op huiszwaluwnesten. Dit jaar hoorden we weer vaak over uitgevallen nesten en dode jonkies op de grond, waarschijnlijk door de hitte. Nooit eerder zagen we echter een nestopening die verstopt was geraakt door een dood jong. Daarvan gaat je fantasie op hol: was dit het laatste jong dat uitvloog of zaten er nog jonkies achter?

Wat vorig jaar een unicum was, zagen we dit jaar opnieuw: wel poep op de stoep, maar geen nest, niet eens restanten van een nest. Op Baarleseweg 50a in Chaam keek een jonkie naar buiten door een kleine opening in de muur, vlak onder de dakrand. Het werd gevoerd door zijn ouders. Wordt het bouwen van nesten in een spouwmuur een nieuwe trend in huiszwaluwenland?

Bij huiszwaluwnesten tellen horen ook de leuke en interessante gesprekken met huiseigenaren. Dit jaar hoorden we bijvoorbeeld over een oude, in onbruik geraakte gewoonte. De eigenaar van Zevenhuizenbaan 13 in Baarle-Nassau (drie bewoonde kunstnesten) vertelde ons dat boeren in Duitsland vroeger bij het zien van de eerste boerenzwaluw alles uit hun handen lieten vallen om te gaan proosten op de lente. Zullen wij dat ook gaan doen, maar dan bij de eerste huiszwaluw? Mag natuurlijk ook alcoholvrij.

Hulp

Zoals de trouwe lezers van onze stukjes weten, doen wij ons best om geen enkel nest te missen. U kunt ons daarbij helpen en er mede voor zorgen dat onze regio een van de best getelde gebieden van Nederland blijft. Weet u een of meer nesten op een adres dat niet voorkomt op de lijst hieronder? Laat het ons weten! Neem daarvoor contact op met Elly (06-45705888) of Henk (natuurgeluiden@hotmail.com). Bijna elk jaar levert ons dit nieuwe adressen op en daar zijn wij, en Sovon Vogelonderzoek Nederland, heel blij mee! Zoals gewoonlijk is er een traktatie voor iedereen die ons aan een nieuw adres helpt. Voor de duidelijkheid: het gaat om huiszwaluwen! Die broeden aan de buitenkant van het huis, onder een overstekende dakrand, in een bolvormig nest van opgedroogde modder.

Henk en Elly Meeuwsen

Adressen met huiszwaluwnesten in 2026

ALPHEN: Baarlesebaan 10, Beukenlaan 33, Chaamseweg 41, Dorenbos 13, Eikenlaan 8, Flaasdijk 4, Gilzerweg 8, 8a en 10, Goedentijd 53 en 68, Haagstuk 2, Hofstade 30, 38 en 40, Kerkakkers 1, Looneind 2 en 2a, Molendries 1, 4 en 7, Molenstraat 25, Oosterwijksestraat 1, 2, 4, 18, 25 en 27, Oude Tilburgsebaan 6, Papenakker 18, Schellestraat 1 en 28, Sporkehout 6, Terover 16, 20, 24a, 25 en 30, Weegbree 12, 19, 25 en 27, Zandblauwtje 10 en 14. BAARLE-NASSAU: Bredaseweg 21, 27, 27a en 39, Gierlestraat 2, Groot Bedaf 1, 2a en 10a, Heesboom 2a, Hoogstratensebaan 31, 32, 43, 48, 51, 55, Kapelstraat 32 en 36, Kievit 1a en 4, Loveren 18, 23b, 29 en 42, Nijhoven 4-6 en 10, Nonnenkuil 6 en 12, Oordeel-Heikant 2, Oordeelsestraat 13 en 62, Pineind 2, Voske 16 en 21, Zevenhuizenbaan 13. CHAAM: Alphensebaan 3a, 9 en 18, Altena 20, 21, 23, 27, 29, 31 en 35, Baarleseweg 34c, 42b, 45, 50a en 60, Blokkenweide 1, 18, 37 en 43, Bredaseweg 53, 65a en 69a, De Peel 2, Dekkersstraat 2, Gilzeweg 55b en 55c, Grazenseweg 2c (Strijbeek), Heerebeemd 28, Heerenbeemd 20, Hemelstraat 2, Hoefakker 22 en 24, Kerkdreef 8, Markiezaat 3, Meerleseweg 2a en 24, Nieuweweg 6, Oude Bredasebaan 9, 13a en 22, Snijderseweg 1 en 12a, Ulicotenseweg 39, Wildertstraat 23-25, Zwanendries 3. GILZE: Aalstraat 45, Alphensebaan 15, 34, 36, 69 en 72A, Alphenseweg 16, Altenaweg 10 en 18, Bessemeindseweg 7, Besterd 10 en 15, Biestraat 1B, Boekweitveld 1, Den Dries 49, Heuvelstraat 60, Hoogstraat 4 en 5, Horst 7, 28, 28A, 40 en 52, Kalverstraatje 3, Kerkstraat 39, Omloop 16, Rielsebaan 15 en 41, Roggeveld 22, 25, 27 en 33, Tarweveld 11, Tilburgsebaan 32 en 34, Versterstraat 26. HULTEN: Hulteneindsestraat 27. MOLENSCHOT: Bavelseweg 114, 161 en 169, Broekstraat 6, 7, 12, 16, 20, 21, 25, 27, 44 en 75, Kapelstraat 7, Korte Hoogstraat 9, Lijndonk 5D, Pastoor van de Rietstraat 1, 22 en 38, Schoolstraat 6, 18, 19, 20, 22, 26, 28, 47, 50, 52, 53, 54, 58, 62 en 64, Veenstraat 1C. RIEL: Akkerweg 4, Boomheide 14, Brokkenstraat 3 en 4, Dorpstraat 46 en 55, Elleboog 5 en 10, Gilzerbaan 2, Goorweg 3a en 6, Het Hoefke 3a en 4, Hof van Tongerloo 8, Kerkstraat 19, Korte Voren 5, Oude Tilburgsebaan 3, 23 en 28, Spaansehoek 2, Tilburgseweg 1 en 4, Vijfhuizenbaan 5, 8, 22, 26, 27 en 32, Zandeind 25, 33b en 35. ULICOTEN: Baarleseweg 26, Beemdendreef 3, Chaamseweg-Hazenberg 20, 23a en 24, Den Dries 1, 4, 14 en 20, Dorpsstraat 8, 10, 12, 15, 18, 24, 25, 26, 33 en 67, Haldijk 7, Haldijk/Gouverneursbossen 3, Kleine Maaijen 8, Kloosterstraat 10, Lijmbeek 2, Molenstraat 20, Nieuwe Strumpt 4, Nieuwe Strumptse Baan 3, Oude Strumpt 3, 4 en 6.