Geslaagde natuurontwikkeling en waterberging in de Wouwervallei
Soms ging het anders dan gedacht en gepland, toch is het resultaat er nu. In de Wouwervallei hebben Sjoerd en Sylvia bijgedragen aan natuurontwikkeling én aan waterberging: droge voeten in Breda, zoals een krant schreef. Het echtpaar loopt tevreden over het terrein, maar hun werk is niet klaar, ze gaan niet op hun lauweren rusten. Op naar fase 2 van het beekherstel, plannen genoeg.
Terug in de Wouwervallei! Een jaar geleden deden we het verhaal van ons eerste bezoek, vlak voordat na jaren voorbereiding het echte werk begon: in de krant in Gilze en Rijen, maar ook in Hilvarenbeek, Oisterwijk en Goirle, waar op de voet wordt gevolgd hoe het werkt met mooie en ambitieuze projecten in het landschap. Er teruggekomen treffen we een ander landschap aan, Rian, Juliëtte en Anjo, zelf bezig met natuurontwikkeling en met een Basiskwaliteit van Natuur ook buíten natuurgebieden. Maar op de weg daarheen leverde de uitvoering Sjoerd en Sylvia verrassingen op.
Slingertje in de perceelgrenzen
De hoogte van het terrein, die week af van de hoogtekaart, vertelt Sjoerd ontspannen. 35 centimeter lager scheelt véél grondverzet, dat betekende nieuwe berekeningen en prijsafspraken met de aannemer. In de perceelgrenzen bleek een slingertje aanwezig waar de kadastrale grens een rechte lijn aangaf. Schuiven dus in het ontwerp, om de voorziene poel er alsnog in te laten passen. En dan bevatte de grond ook nog resten van waar ooit een oude weg liep, met asbestleidingen nog wel, ‘hetgeen even met de gemeente moest worden opgelost,’ zegt Sjoerd met een twinkeling in de ogen. Een eerste les? Alle data vooraf zelf checken! Maar een complex project levert altijd verrassingen. Zo kwam het waterschap pas in juni met de laatste stuw, zodat kostbaar water wegstroomde vlak voor de droge, hete zomer. Waar was het Sjoerd en Sylvia met vier buren en grondeigenaren in hun burgerinitiatief om begonnen?
Buffers voor weerextremen
Ze laten het ons zien. De oude loop van de Gilzewouwerbeek, die komt van de Chaamse bossen ten zuiden van Gilze en via Bavel uitmondt bij Breda, is niet helemaal hersteld, maar hij meandert weer. Om de beek zijn waterbergingen gemaakt: in tijden van weerextremen zijn buffers nodig. Sjoerd laat foto’s zien van grote watervlakten van als het wél (en fors) regent. Die vullen zich stapsgewijs: is één buffer vol, dan stroomt water door de ‘brievenbus’ in de stuw naar de volgende. De droogte is nog niet voorbij, veel water zien we nu niet.
En rond de beek is zo’n 5 hectare natuur gerealiseerd. 3.600 stuks struweel werden geplant door vrijwilligers van de Natuur- en Landschapsvereniging Gilze en Rijen. De gemeenten Gilze en Rijen en Breda werkten mee, ook het Groen Ontwikkelfonds Brabant en Waterschap Brabantse Delta. En Brabants Landschap, dat acht hectare landbouwgrond kocht van een stoppende boer, zodat geruild kon worden met deelnemende boeren. Fase 1 van het beekherstel, twee van de acht kilometer, is gerealiseerd!
Geluk?
Het project bewijst voor Sjoerd hoeveel je kunt bereiken wanneer bewoners, vrijwilligers en overheden de handen ineen slaan. Genoteerd! Wat is nodig voor een project als dit? Sjoerd en Sylvia hoeven niet lang na te denken. Vasthoudendheid, zegt de één. Lange adem, oppert de ander, het project heeft jaren voorbereiding gekost. Geld natuurlijk, waar het allemaal mee begon: dat lag in 2018 klaar voor verbetering van het landschap. Grondpositie, wezenlijk! En geluk, zeggen ze beiden, dat alles bij elkaar komt wat nodig is: omstandigheden, partijen en plannen.
En creativiteit, vullen we aan, want hun geluk hebben ze een flink handje geholpen. En energie! Stilzitten gaan ze natuurlijk niet. Fase 2 moet opgepakt en er zijn altijd nog meer plannen. We komen graag weer terug in de Wouwervallei.
Anjo Roorda, Brabantse Alliantie Basiskwaliteit Natuur