Open monumentendag op zondag 13 september

De paradox van het vertrouwde. Voorbeeld: neem een Parijzenaar die al zijn hele leven uitzicht heeft op de Eiffeltoren, maar er nooit op is geweest, terwijl een Japanner die maar één keer in Parijs komt er onmiddellijk naartoe gaat. De Parijzenaar denkt wellicht: daar kan ik altijd nog wel eens heen. Of er is sprake van gewenning waarbij je je eigen omgeving niet meer ziet en waardeert omdat die te vertrouwd is. Juist omdat iets dichtbij en vertrouwd is, komt men er niet toe het bewust te bekijken.

Enfin, die paradox geldt ook op Goirlese schaal. Zo is het Heemerf aan de Nieuwe Rielseweg een subliem ensemble dat geldt als een der fraaiste heemerven in den lande. Maar hoeveel oprechte Goirlenaren zijn er niet, die er gedachteloos aan voorbijlopen en nog nooit binnen zijn geweest?

Dat moet anders!

door: Norbert de Vries

Kom binnen

Op zondag 13 september kunt u van 11.00 tot 16.00 uur op een heel plezierige manier kennis maken met het vele en bijzondere dat het Heemerf te bieden heeft. Open Monumentendag 2026 heeft als thema ‘Veerkrachtig Erfgoed’ en veerkrachtig is het Goirlese heemerf! Het is als een bijenkorf (ja, we hebben ook een hoek in de kruidentuin met bijenkorven) die zoemt van bedrijvigheid. Er is van alles te zien en te doen. Ik praat erover met het organiserende comité bestaande uit Gemma van de Klundert, Fons Smits, Jan van Eijck en Joost Mols.

Erfgoed

Erfgoed is een kostbaar en fragiel bezit. Fons zegt daarover: ‘Het gaat om de zorg voor wat ons nog rest van het Goirlese verleden, ons materieel en cultureel erfgoed. Dat is heel breed. Van het oude wevershuisje met getouw (dat een rijksmonument is!) tot ons rijke archief, tot onze bijzondere kruidentuin, tot ons museum, tot onze Vlaamse schuur uit 1683 (een vroegere schuilkerk die ooit in Rijen stond), tot onze expositieruimte in de Potstal, tot… ja neem het Molenpark en de beide molens in Goirle (die op zaterdag 12 september van 10 tot 16u ook zullen draaien en te bezichtigen zijn) er ook maar bij. Dat alles bijeen is een rijk bezit waarop Goirle trots mag wezen.’ Jan vult aan, dat we niet alleen trots mogen zijn, maar dat we ook zuinig moeten zijn. ‘We moeten steeds alert blijven op ontwikkelingen. Ik zie dat we daar nog scherper op moeten gaan letten. Ik wil als voorbeeld Hilvarenbeek noemen. Daar zijn ze erg actief bezig voor het behoud van monumentale waarden in het dorp. In Goirle is dat besef volgens mij nog niet voldoende ontwikkeld.’

Programma

Gemma en Fons zetten in het kort uiteen wat er op 13 september allemaal te zien en beleven valt op het Heemerf. ‘Alle ruimten zijn opengesteld. Ga maar eens kijken in de Vlaamse schuur waar je een keur aan oude landbouwwerktuigen kunt bewonderen. Vele tientallen! Zeisen, dorsvlegels, noem maar op, alles van het boerenbedrijf kun je er vinden. Jan van Eijck geeft in die schuur om 12.00 uur en om 14.00 uur een lezing over de Goirlese monumenten. Een presentatie met powerpoint-beelden. Over de monumenten en wie daarin hebben gewoond in de loop der tijd. Voorts is er gelegenheid om kennis te maken met oude kinderspelen. Zó speelden groot- en overgrootouders vroeger! Kent u het spel ‘reepen’ – er is binnen het comité lang geprakkezeerd hoe je dat moet schrijven: rëepen? - nog? Steltlopen, bussen lopen, knikkeren, sjoelen, hoelahoepen, enzovoort. De kinderen kunnen ervaren hoe dat ging. En als het jonge volk moegespeeld is, dan ligt er nog een berg Donald Ducks om te lezen.’

Wie iets over Goirle wil weten, over de straat waarin hij woont, over zijn huis, over zijn voorouders, over oude foto’s, over een oud voorwerp waarvan u niet weet waar het toe diende, kortom, over wat dan ook in relatie tot het verleden van ons dorp, hij/zij kan met die vragen bij de medewerkers van het heem terecht. Ook zijn er tal van boekjes over Goirle, monumentenkaartjes en -routes te krijgen (ja, gratis!) of (een enkele) te koop. Kortom, er zal op 13 september veel te genieten en te leren zijn. Een uitgelezen gelegenheid om op een heel plezierige, ongedwongen manier kennis te maken met het Heemerf.

In tijden van onzekerheid

Dit jaar vindt de veertigste landelijke Open Monumentendag plaats. Het thema van 2026 is: Veerkrachtig Erfgoed, in tijden van onzekerheid. Die onzekerheid is divers. Denk aan de zeer extreme weersomstandigheden die een bedreiging vormen voor gebouwen en flora. Denk ook aan tekorten aan vrijwilligers, aan vaklieden (men spreekt wel van de ‘verborgen restauratiecrisis’: jaarlijks ontbreken honderden vakmensen die restauraties kunnen uitvoeren), en aan financiële middelen. Allemaal waar en zeker bedreigingen, maar toch weten we in Goirle het hoofd te bieden aan die gevaren. Dat is te danken aan de vele vrijwilligers van het Heemerf, onder wie ook bekwame timmerlieden, metselaars, electriciëns, loodgieters en zo verder. Of de vrijwilligers die lezingen organiseren, het archief uitbouwen, tentoonstellingen inrichten, rondleidingen geven, enz. enz. Maar vrijwilligers heb je nooit te veel. Dus als u nog een leuke hobby zoekt…

Weg met de paradox

Goirlenaren, loop niet langer gedachteloos over de Nieuwe Rielseweg, het Heemerf voorbij. Loop eens binnen op zaterdagochtend (elke donderdag- zaterdagochtend is de club aanwezig), of op zondag 13 september. Aarzel niet! U bent van harte welkom!