Viel het op dat het in de namiddag van Bevrijdingsdag wat rustiger dan gebruikelijk was in de straten van Goirle? Dat kan kloppen, want een aardig deel van de dorpsbevolking was toen aanwezig in het Jan van Besouw. Bezoekers smulden van soep, worstenbroodjes, muziek, verhalen en een indrukwekkende show in de theaterzaal.

door Matthijs Lodewijks

Dinsdag 5 mei, een uurtje of half zes in de middag. Buiten zorgt een frisse wind dat de Nederlandse vlaggen flink wapperen in de wind. Binnen in de foyer van het Jan van Besouw is het een stuk behaaglijker. Daar heeft het personeel net een kleine honderdvijftig kommen soep uitgeserveerd. En die smaakt behoorlijk, kun je concluderen op basis van het geroezemoes dat snel verstomt. Als de katjes muizen mauwen ze niet, zo luidt een spreekwoord. Tijdens de soep, die minder heet wordt gegeten dan opgediend, wordt er maar weinig gemauwd.

Mede-organisator Theo Tak heeft ook weinig reden tot mauwen. Tevreden kijkt hij om zich heen, en ziet hoe bezoekers hun tanden zetten in een worstenbroodje. “Het is lekker druk”, ziet hij. “Eigenlijk was er maar plek voor honderdtwintig deelnemers aan het souper, maar we hebben er een paar tafeltjes en stoelen bij gezet. En wat extra worstenbroodjes in laten vliegen.”

Verhalen en meerstemmige liedjes

Ingevlogen is ook dj D-DAY. Van achter een draaitafel die is gehuld in een Amerikaanse vlag laat hij, gehuld in legeruniform, de muziek klinken. Die wisselt hij af met verhalen over oorlogstijd. Dat doet ook Jan van Eijck, de Goirlese heemkundige die zo mogelijk meer van de geschiedenis van het dorp weet dan Wikipedia en Google bij elkaar. En hij kan ook nog eens smakelijk vertellen.

De Diva’s doen ook een duit in het zakje. De drie charmante zangeressen zijn voor de gelegenheid gehuld in smaakvolle jarenveertigoutfits en zingen fraai en meerstemmig hun liedjes, terwijl ze zich soepel tussen de soep door bewegen. Anders dan hun kostuums zitten de chansons die zij zingen wél in een nieuw jasje. Zo komt Genie in a bottle van Christina Aguilera voorbij, in een ballroom jazz-sausje waar Caro Emerald eerder deze eeuw succes mee oogstte. Knap werk.

Indrukwekkende verhalen uit het café

Het hoofdmenu is vanavond soep noch worstenbrood, maar de voorstelling in de theaterzaal, opgevoerd door Griffel Gracht Vermaak. Het podium is voor de gelegenheid veranderd in een cafésetting die ergens doet denken aan Mozes, maar dan zonder speciaalbier en bitterballen. Het kasteleinsduo speelt en zingt op buitengewoon fraaie wijze liedjes over de oorlog. Die worden afgewisseld door indrukwekkende verhalen van cafébezoekers, over Goirle en Riel voor en net na de bevrijding.

Sommige verhalen zorgen voor kippenvel. Zoals het vertelsel over hoe Engelse tanks langzaam door de Fabrieksstraat rijden nadat de bezetter is verjaagd. Een actrice vertelt in geuren en kleuren hoe het gebulder van de tanks voelbaar was voordat de tanks en de Britse soldaten verschenen. Hoe Goirle, nog verdoofd, weer voorzichtig durfde te ademen na de Duitse tirannie, maar tegelijkertijd rouwde om de bewoners die de eindstreep niet hadden gehaald. Blijdschap om de smaak van kauwgom en chocola versus verdriet om luiken van huizen die na de oorlog niet meer opengingen. Opluchting en ontsteltenis, verenigd op één dag.

De verhalen maken deze avond veel indruk. Ze beschrijven de onzekerheid van vermissingen en het rauwe verdriet nadat mensen waren gefusilleerd. Maar ook de veerkracht. Het dak van de Sint-Jan was ingestort, maar het werd meteen weer gemaakt. Kinderen speelden weer in de speeltuin die intact was gebleven en zwierden op de schommels, hoger dan ooit tevoren. Het dorp lag deels in puin, maar bewoners repareerden het samen. Zoals een actrice het fraai verwoordt: “Het geluid van de hamer was de hartslag van Goirle.” Het is niet eens heel moeilijk om je een voorstelling te maken van de situatie op dezelfde plek, vlak voordat de lange en koude winter van 1944 intrad. De winter waarin mensen warmte en steun zochten en vonden bij elkaar.

Vrijheid vieren

Na de pauze is de sfeer meer uitgelaten. Waar je het meer stemmige, emotionele eerste deel kunt vergelijken met 4 mei, is het slot 5 mei in een half uur. De jonge dansers van F-Fact Dance Company flitsen over het podium op de muziek van onder meer Madonna en Beyoncé. Dat zijn niet bepaald artiesten uit de tijd van WO II, maar dat maakt niet uit. Het gaat om het vieren van vrijheid, om muziek, om cabaret, om kunnen zijn wie je wílt zijn. En om kunnen doen wat je wilt doen.

Of dat nu dansen is, acteren, meeswingen met de jazzmuziek van CCBlue in de foyer, of op een dinsdag in mei van een kop soep en een glaasje bier of wijn genieten, met fijne mensen om je heen, terwijl de Nederlandse driekleur op veel plaatsen buiten hangt.

Want ook dat is vrijheid. Niet overal in de wereld vanzelfsprekend, maar in Nederland wel. En als je in die gelukkige positie bent, mag je dat best vieren.