Bijna iedereen die deze weekkrant leest, kent het ETZ Elisabeth in Tilburg wel. De draaideuren om binnen te komen, het standbeeld bij de ingang dat om een high-five lijkt te vragen, de centrale hal met de patiëntenregistratie en het boekenkastje, het restaurant rechts, de verpleegafdelingen… Maar het ETZ heeft ook iets wat de meeste ziekenhuizen níét hebben: een eigen muziekstudio. Hier komen patiënten die dat kunnen naartoe om steun en troost te vinden in livemuziek. En die muziek? Die maakt Christel van der Bruggen uit Goirle, samen met een grote club vrijwilligers.

door Matthijs Lodewijks

Het is een welkome afwisseling tussen de wat klinisch ogende ruimtes met medische professionals in witte jassen die je in het ETZ ziet. Route 86 leidt naar de studio van ETZ MuziekMoment, een ruimte die meteen voelt als een huiskamer. Warm licht, een prettige akoestiek en meer instrumenten dan in het gemiddelde muzieklokaal op een middelbare school zetten direct de toon.

Ook het welkom van Christel van der Bruggen (37) is warm. Zij werkt achttien uur per week als muziektherapeut en studioleider, al zal ze niet snel spreken over muziektherapie. “Dat maakt de drempel zo hoog. Ik zie mezelf ook niet echt als therapeut. Therapeuten werken vaak volgens een plan. Ik kijk vooral naar mensen en naar wat zij nodig hebben, en hou van spontane momenten. Maar muziek kan natuurlijk wel therapeutisch werken.”

Dat muziek pure magie is, ontdekte Christel, die geboren werd aan de Molenstraat en haar hele leven in Goirle woont, al vroeg. “Als ik uit school kwam, zette ik altijd muziekzenders op. Ik zapte van TMF naar MTV, van MTV naar The Box en weer terug naar TMF. Dat rondje bleef ik herhalen. Muziek was mijn leven, waarschijnlijk ook omdat mijn ouders er veel naar luisterden.”

Als een kind in een muziekwinkel

De Goirlese bracht in haar jongere jaren ook heel wat bezoekjes aan Fonzie, de muziekwinkel die vroeger op De Hovel zat. “Dat was mijn plek”, zegt ze glunderend. “Ik vroeg de eigenaar steeds of ik een cd’tje mocht luisteren. Dan zat ik daar aan de toonbank, met een grote koptelefoon op mijn oren. Als die luistersessie me beviel en ik had genoeg geld gespaard, kon ik die cd kopen. Dan kwam ik zielsgelukkig thuis.”

Haar eerste cd’tje? Dat was de single-cd van de Spice Girls-ballad 2 Become 1 uit 1996. “Ik was toen nogal van de girl power”, lacht ze.

Leren spelen op een oude gitaar

Tiener Christel werd steeds wat minder van de girl power. Ze spicete haar life op door steeds meer naar rock te luisteren. “Ik vond die hele scene geweldig. Nickelback, Blink-182, Green Day, noem maar op. Ik droomde ervan om net zo goed gitaar te kunnen spelen als mijn muzikale helden van toen.”

Gelukkig had haar vader een oude gitaar met verroeste stalen snaren op zolder waarop ze kon oefenen. “Dat ding was ongetwijfeld helemaal vals, maar dat maakte mij niet uit. Ik kon lekker meestrummen met de muziek en voelde me heel wat.” Om écht te leren spelen, volgde ze gitaarles en kocht ze haar eerste gitaar.

Ellenbogenwerk

Het is niet heel moeilijk te begrijpen dat een gitaar- en muziekliefhebber als Christel voor de Rockacademie in Tilburg koos. Maar dat was het toch niet helemaal voor haar. “Toen ik na mijn auditie werd toegelaten, voelde het alsof de wereld aan mijn voeten lag.” Dat romantische beeld verdween snel. “Ik ontdekte gauw dat het in die wereld draait om ellebogenwerk. Je moet een groot ego hebben om daar te kunnen slagen. Daar ben ik veel te zacht voor.”

De opleiding tot muziektherapeut maakte haar wél gelukkig. “Ik kon er mijn muzikaliteit in kwijt, en het paste bij mijn zachte karakter. Nadat ik die opleiding had afgerond, kon ik in 2014 bij de muziekstudio van het ETZ aan de slag.” Het voormalige St. Elisabethziekenhuis opende toen de Guus Meeuwis Muziekids Studio. Sinds dit jaar is de naam ETZ MuziekMoment, maar de opzet blijft hetzelfde: mensen troosten en raken met muziek. Zorgen dat mensen even vergeten dat ze patiënt zijn.

Samen met vrijwilligers

Christel straalt aan alle kanten wanneer ze over muziek en haar werk praat. Je ziet meteen aan haar dat ze helemaal gelukkig is op haar plek. Hoewel ze studioleider is, ziet ze zichzelf niet als de frontvrouw die voortdurend in de schijnwerpers hoeft. “We hebben ongeveer 25 fantastische vrijwilligers met een hart voor muziek en mensen. Zonder hen zou ik dit nooit kunnen”, benadrukt ze. “Je mag ook best opschrijven dat nieuwe vrijwilligers altijd welkom zijn. Als ze goed zijn met mensen, een begeleidingsinstrument kunnen bespelen en minstens een dagdeel per week tijd hebben, hebben we hier zeker een mooie plek vrij.”

De deuren van de muziekstudio staan altijd open voor patiënten en hun naasten die willen genieten van livemuziek. Maar niet iedereen kán naar de studio komen. Dat is allemaal geen probleem, want dan komen Christel en ‘haar’ vrijwilligers de muziek gewoon brengen.

Een wandelende jukebox

“We bezoeken de afdelingen dagelijks. De kinderafdeling, neonatologie, oncologie, de ic, de longafdeling, trauma-afdeling en nog meer. Mijn eerste vraag is of iemand wíl dat ik een liedje voor hem of haar speel. Maar eerst maken we een praatje. Ik wil de patiënt een beetje leren kennen, en écht contact maken. Dan pas kan er verbinding ontstaan.”

Christel kent honderden liedjes van buiten. En anders is er altijd nog een iPad waarmee ze de akkoorden kan opzoeken. “Zo kan ik bijna alles wel spelen. Ik dúrf het nu ook te spelen. Dat is een groot verschil met hoe ik als vijftienjarige was. En weet je, het is ook helemaal niet erg om een keer een foutje te maken. We zijn allemaal mensen.”

Ze krijgt op een dag heel wat verzoeknummers. Eigenlijk is ze een soort wandelende jukebox, wat oneerbiedig gezegd. Welke verzoekjes ze vaak krijgt? Ze moet heel even nadenken. “Mensen vragen best vaak om Vincent van Don McLean.” Ze zingt met haar warme, open stem de openingsregel: Starry, starry night…“ Ook de liedjes van Suzan en Freek worden dikwijls aangevraagd. Sommige patiënten herkennen zich in het verhaal van Freek (die lijdt aan kanker, red.). Maar ik speel ook wel vrolijke liedjes, hoor!”

Muziek brengt verhalen

Met de muziek komen ook de verhalen, vertelt Christel. “Als ik een bepaald liedje gespeeld heb, vertelt de luisteraar vaak wat dat voor hem of haar betekent. Een dame die vertelde dat ze vroeger voor het eerst op dat ene liedje heeft gedanst, of er andere dierbare herinneringen aan heeft. Of een echtpaar van in de tachtig. Ze waren allebei ziek. Een jaar eerder zijn ze getrouwd op Omarm me van BLØF. Ik ben dankbaar dat ik deze mensen met mijn muziek mocht raken.”

Soms moet Christel ook weleens slikken. “Op de oncologieafdeling speelde ik best vaak voor een vrouw van mijn leeftijd. We bouwden een bijzondere band op. Ik had veel respect voor haar. Ze ging haar pijn niet uit de weg en was heel sterk. De vrouw vroeg me om Ken je mij van Trijntje Oosterhuis te spelen. Tijdens het zingen huilde ze heel hard. Het was moeilijk om toen door te zingen en spelen. Ik heb het liedje ook op haar uitvaart gespeeld. Dat doe ik eigenlijk nooit, maar met haar had ik iets speciaal opgebouwd. Altijd als ik het liedje hoor, denk ik aan haar.”

Het gebeurt weleens dat Christel het te kwaad krijgt, ontroerd raakt. “Maar daar heb ik een trucje voor”, zegt ze lachend. “Ik zing dan een halve of hele maat niet. Dan concentreer ik me, haal ik even diep adem en pak ik de draad weer op. Daarna gaat het meestal wel weer. Maar ja, soms is het confronterend. Ik ben een gevoelsmens, dat kan ik niet uitschakelen.”

Geen verloren tijd

Welk liedje het meest voor Christel zelf betekent? “Poeh, dat is een moeilijke vraag om aan een muzikant te stellen. Maar ik denk Wasted time van The Eagles. Muziek helpt me om te reflecteren, maar ook om te relativeren. Dan denk ik: is iets verloren tijd? Vaak niet, vind ik. Soms denk je dat iets jouw pad is, maar blijkt dat niet te zijn. Dan neem je een omweg, en kom je er ook. Ik wil dat mijn kinderen ook leren: wees niet bang om een keer de verkeerde weg te kiezen. Je komt er wel. Dit liedje herinnert me daaraan.”

Christel kwam er ook. De Rockacademie was voor haar weliswaar een korte omweg, maar ze vond haar plek. Door haar hart te volgen, haar liefde voor muziek nooit te negeren en verbinding te maken met mensen. Die mensen helpt ze met muziek, echte aandacht en haar mooiste glimlach. Soms is dat het beste medicijn dat er bestaat.