Omdat hij kampte met een gehoorbeperking werkte de Rielse historicus en archivaris Ton van Gool in de jaren zeventig als puber op een sociale werkplaats in Tilburg. Eerst als boekbinder, later verrichtte hij tot zijn pensionering productiewerk. Maar in feite is Ton een genie en heeft hij als wapenfeit een olifantengeheugen. Zijn passie is verzamelen van Rielse krantenartikelen en foto’s van oude dorpsgezichten. Ton heeft in de loop der jaren samen met derden - zoals Jan van Eijck - meerdere boeken uitgegeven over de geschiedenis van Riel. “Maar ook heeft hij de info uit het verleden over regionale families en het verenigingsleven keurig gearchiveerd”, weet Simon Segers, animator van de “Verhalenkamer”.Omdat Riel in het verleden samen met Alphen één gemeente vormde heeft Ton van Gool 50 jaar geleden zijn heemkundige kennis toegevoegd aan de heemkundekring “Carel de Roy” in dit dorp. Bijzonder was de presentatie op 17 juni 1976 van het jubileumboek van de heemkundige kring. Ton van Gool had daar nadrukkelijk zijn bijdrage geleverd aan die jubileumuitgave.

Door Nico de Beer

Tijdens die presentatie van heemkundige kring Carel de Roy in de Harmoniezaal van Riel, waar belangstellende Rielenaren - op aandringen van Ton van Gool - gelobbyd werden zich aan te sluiten bij de Alphense heemkundige kring. Vervolgens werd er een prachtige lezing gehouden over de geschiedenis van Riel en een selectie vertoond van de indrukwekkende verzameling van oude dorpsansichten en documenten van Ton. Hijzelf en nog 16 dorpsgenoten sloten zich per direct als lid aan bij de Alphense heemkundige kring.

Hoe is het zo gekomen?

Graag wil ik meer weten over de gepassioneerde verzamelactiviteiten van mijn dorpsgenoot. Echter de dorpsarchivaris stond erop om eerst te vertellen waar hij geboren - en wie zijn familie is. Vandaar de volgende citaten.

“Mijn geboortehuis stond tegenover het Heilig Hartbeeld in de Kerkstraat 2 in Riel.

Twee huizen onder één kap gebouwd in 1875 op de plaats waar de oude pastorie heeft gestaan die in 1874 is afgebroken. De materialen die na de sloop van deze pastorie goed waren, zijn gebruikt bij de bouw van twee nieuwe huizen. Mijn ouders zijn getrouwd in 1950. Mijn grootvader was veldwachter (de schrik van Riel) en woonde - net als een zus van mijn vader - bij ons in. In 1951 is mijn zus geboren. Mijn broertje Peter en ik zijn geboren op 25 september 1954. Mijn tweelingbroertje is acht dagen later overleden. We zijn in 1959 verhuisd naar de Julianastraat. Toen ik jong was verzamelde ik ansichtkaarten, prentjes en alles over het Koninklijk Huis van Nederland en België. In 1972 kreeg ik een foto van mijn geboortehuis van een oud Rielenaar. Toen sloeg de vonk over en richtte ik me volledig op de historie van Riel, door het verzamelen van foto’s, straten, gebouwen, personen, verenigingen en krantenartikelen.

Mijn eerste boek “Alphen en Riel in oude ansichten” is mijn trots

In 1974 trok Ton van Gool de stoute schoenen aan en bracht met gepaste trots zijn eerste boek uit: “Alphen en Riel in oude ansichten”.

Kijk deze foto is gemaakt in 1902 van schoolkinderen in de Kerkstraat. Die heb ik gebruikt voor de voorkant van het boek. Rechts zie je de burgemeesterswoning, op de achtergrond het café van Janus de Roy. Dat is de overgrootvader van Franco Lemans, die nu de eigenaar is van café Kerkzicht”, weet Ton.

Kostbare hobby

Dan mag ik een kijkje nemen in zijn riante archiefruimte. Alles is er perfect geordend. De 80 ordners, waar de info over Riel in de ruimste zin van het woord te bewonderen is, staan systematisch geëtaleerd. Apart zie je een hoekje waar 15 mappen expliciet van de Rielse kerk liggen. “Oh ja, in die dozen heb ik 1800 bidprentjes verzameld”, wijst Ton naar een open kast. Ton van Gool besteedt veel tijd en geld om zijn verzameling uit te breiden. Het is niet alleen dat hij heel het internet afstruint om aan de gewenste documenten te komen. Hij is helemaal in zijn element als hij samen met dorpsondersteuner Paula van Dijk, die als chauffeur de gepassioneerde archivaris naar beurzen of winkels rijdt om oude ansichtkaarten te bemachtigen. “Laatst heb ik nog zeldzame Rielse ansichtkaarten in een speciaal winkeltje in het centrum van Amsterdam gekocht. Ofschoon ik 300 euro armer was ben ik wel blij met de “Rielse” verrijking”, glimlacht Ton van Gool, de ambitieuze historicus en archivaris van Riel.