Een burgerberaad klinkt sympathiek. Inwoners die meepraten over belangrijke en ingewikkelde thema’s als klimaat, energie of woningbouw. Wie kan daar nu tegen zijn? Toch wringt er iets fundamenteels.
In een representatieve democratie ontlenen volksvertegenwoordigers hun mandaat aan verkiezingen. Zij zijn gekozen door inwoners, leggen publiek verantwoording af en kunnen bij volgende verkiezingen worden afgerekend op hun keuzes. Dat is de kern van democratische legitimiteit.
Een burgerberaad bestaat uit gelote deelnemers. Zij zijn niet gekozen, dragen geen politiek mandaat en kunnen niet ter verantwoording worden geroepen. Hoe goedbedoeld ook, hun adviezen hebben geen democratische basis.
Voorstanders zeggen dat loting zorgt voor een “representatieve afspiegeling”. Maar in de praktijk vindt selectie plaats op basis van criteria, deelname is vrijwillig en deelnemers worden begeleid door procesbegeleiders en experts. De vraagstelling ligt vooraf vast. De informatievoorziening wordt georganiseerd. Daarmee is het proces niet neutraal, maar gestuurd.
Wie bepaalt de vraag?
Wie kiest de experts?
Wie begeleidt het gesprek?
Dat zijn geen kleine details. Dat zijn bepalende factoren voor de uitkomst.
Wanneer een gemeenteraad zich vervolgens beroept op een burgerberaad om beleid te vormen of zelfs door te drukken, verschuift de macht van gekozen volksvertegenwoordigers naar een niet-gekozen groep. Dat ondermijnt de duidelijke lijn van kiezer naar raad en van raad naar besluit.
Inwoners kunnen invloed hebben via verkiezingen, door zich aan te sluiten bij politieke partijen, inspreekavonden, referenda, burgerinitiatieven en participatieprocessen. De oplossing voor democratische onvrede is niet het omzeilen van verkiezingen, maar beter luisteren naar inwoners en daar als gekozen bestuur ook naar handelen.
Gezond Verstand Goirle Riel heeft de afgelopen vier jaar bij diverse belangrijke thema’s inwoners gevraagd mee te denken en richting te bepalen. Zo hebben we goed bezochte inwonersbijeenkomsten georganiseerd over de milieustraat, bouwen op centrumlocaties, de gemeentebegroting, vluchtelingenopvang in het missiehuis en windmolens in zoekgebied De Baars. Waardevolle avonden waarbij we goed geluisterd hebben naar de inbreng van inwoners en hier onze conclusies uit hebben getrokken. Deze conclusies hebben we vervolgens vertaald naar acties zoals het meest recente voorbeeld van ons initiatief voorstel om de windmolens in zoekgebied de Baars af te wenden.
Democratie vraagt om verantwoordelijkheid.
Verantwoordelijkheid vraagt om een mandaat.
En dat mandaat wordt niet geloot. Dat wordt gekozen op 18 maart 2026.
Stem voor een mandaat om slimme dingen te doen voor Goirle en Riel!
Nancy Jansen-van Iersel
Dit is een politieke reclameboodschap in het kader van de Gemeenteraadsverkiezingen.