Van ventilator tot code rood: onderwijs onder druk door hitte

Toeval bestaat soms niet. Terwijl Wyatt (7), leerling van groep 3 van Kindcentrum Kamelot, op een warme schooldag verdiept is in een boek, staat even verderop bij basisschool 't Schrijverke het kunstwerk Het Lezende Meisje onverstoorbaar in de zon. Twee lezers, op verschillende plekken in Goirle. De één zoekt verkoeling bij een ventilator, de ander trotseert al jarenlang weer en wind. Het beeld zegt misschien wel iets over de afgelopen hitteweek: oud of nieuw schoolgebouw, uiteindelijk bleek vrijwel iedere school te worstelen met dezelfde extreme temperaturen.

DOOR WILMA ROBBEN

Dilemma's in de directiekamer

Bij Kindcentrum Kamelot, het jongste schoolgebouw van Goirle, was de klimaatbeheersing juist in deze dagen defect. Directeur Mariëlle van Oorschot schetst de voortdurende afwegingen. "Het wikken en wegen begint. Belangen van kinderen, ouders en collega's. Wat weegt het zwaarst?"

Kamelot besloot aanvankelijk open te blijven. Dat past ook bij de rol van het kindcentrum, dat vijftig weken per jaar geopend is en daarmee voor veel gezinnen meer is dan alleen een school. Ouders die het vanwege de hitte niet verantwoord vonden, mochten hun kind thuis houden. "Een goed compromis, zou je denken", zegt Van Oorschot. "Maar ook dat levert weer nieuwe stress op. Wat doen andere ouders? Is mijn kind straks een van de weinigen?"

De school koos voor rustige activiteiten. Er werd gelezen bij de ventilator, getekend, een filmpje gekeken en natuurlijk ontbrak een verkoelend ijsje niet. Zelfs gymmen was nog mogelijk in de goed geïsoleerde gymzaal. "De leeropbrengst is misschien niet hoog, maar dit soort dagen bieden andere ervaringen."

Later op de dag veranderde alles alsnog. Na de afkondiging van code rood besloot onderwijs- en opvangstichting Etuda, met scholen en kinderopvanglocaties in onder meer Goirle, Hilvarenbeek en Oisterwijk, in overleg met omliggende schoolbesturen alle locaties de volgende dag te sluiten. Daarmee deed ook Kamelot mee aan de gezamenlijke sluiting.

"Niet fijn voor ons onderwijshart", aldus Van Oorschot. "Wel fijn dat er snel en daadkrachtig kon worden gehandeld."

Regenboog voorbereid

Ook op basisschool De Regenboog waren de voorbereidingen ruim op tijd gestart. Directeur Yvonne Huitema stuurde ouders al een week eerder een brief over het hitteprotocol en een tropenrooster. De lessen zouden van 8.30 tot 12.15 uur duren, met opvang voor kinderen die 's middags niet naar huis konden. Daarnaast gold het vertrouwde recept: veel water drinken, spelen in de schaduw, zonwering naar beneden en ramen zoveel mogelijk gesloten om de warmte buiten te houden. Toch bleek ook hier de praktijk sterker dan het draaiboek. Na het gezamenlijke besluit van de schoolbesturen bleef ook De Regenboog de volgende dag gesloten.

Op 9 juli opent de school een vernieuwd speelplein met een waterpunt. Dat is niet bedoeld als officieel drinkwatertappunt, maar onderstreept wel dat scholen steeds vaker nadenken over hoe hun gebouwen en buitenruimtes bestand kunnen zijn tegen warmere zomers.

Meer dan een incident

De situatie in Goirle staat niet op zichzelf. Al jaren wijzen onder meer het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), GGD en de PO-Raad, de sectororganisatie voor het primair onderwijs, erop dat veel Nederlandse schoolgebouwen onvoldoende zijn voorbereid op steeds warmere zomers. Slechte ventilatie, gebrekkige isolatie en verouderde installaties maken lesgeven onder deze omstandigheden steeds moeilijker. Opvallend genoeg maakte het deze week nauwelijks verschil of een schoolgebouw nu bijna veertig jaar oud is, zoals 't Schrijverke, of juist het jongste van Goirle, zoals Kamelot.

Misschien is het tijd om verder te kijken dan tropenroosters alleen. Nu hittegolven steeds vaker voorkomen, is de vraag gerechtvaardigd of ook Nederland anders moet gaan nadenken over de schoolkalender. Tegelijkertijd roept dat nieuwe vragen op. Wie vangt kinderen op als scholen langer sluiten? En hoe zorg je ervoor dat kwetsbare leerlingen niet tussen wal en schip raken?

En Wyatt? Die las zijn boek gewoon uit. Net als Het Lezende Meisje liet hij zien dat lezen altijd kan. Alleen de omstandigheden waaronder, verdienen misschien wel meer aandacht.